Veel vrouwen hebben af en toe last van een blaasontsteking. De ontsteking van de urineblaas, ook wel cystitis genoemd, kan pijnlijk zijn en vormt niet zelden een terugkerend probleem. In de meeste gevallen verloopt de infectie onschuldig en is hij snel genezen. Als je echter last hebt van een , kan de combinatie van een blaasontsteking en een verminderde blaaskracht erg uitputtend zijn.
Zodat je weet hoe je een blaasontsteking kunt voorkomen, welke symptomen typisch zijn en wat helpt tegen een blaasontsteking, hebben we in dit artikel de volgende informatie voor je verzameld:
- Wat is een blaasontsteking?
- Zo werkt de urineblaas
- Soorten blaasontsteking
- Verschillen tussen blaasontsteking bij mannen en vrouwen
- Oorzaken van een blaasontsteking
- Symptomen van een blaasontsteking
- Hoe wordt een blaasontsteking vastgesteld?
- Wat helpt bij een blaasontsteking?
- Blaasontsteking correct behandelen
- Een blaasontsteking voorkomen
- Medisch advies inwinnen bij een blaasontsteking
- FAQ over blaasontsteking
WAT IS EEN BLAASONSTEKING?
Een blaasontsteking is een ontsteking van het slijmvlies of van de volledige wand van de urineblaas. Deze infectie treft dus de onderste urinewegen; de urineleiders en de nieren worden in eerste instantie niet aangetast. Als een blaasontsteking niet wordt behandeld, kan dit echter leiden tot een nierbekkenontsteking, die veel ernstiger en pijnlijker is.
ZO WERKT DE URINEBLAAS
De urineblaas ligt onder de navel en achter het schaambeen. Een speciaal slijmvlies (urotheel) en de blaasspieren zorgen ervoor dat ze zeer rekbaar is. De blaas dient als opslagplaats voor de urine die in de nieren wordt geproduceerd en kan bij een volwassene tot ongeveer één liter urine bevatten. Normaal gesproken ontstaat aandrang wanneer de blaas ongeveer voor een derde gevuld is. De blaaswand is echter tot op zekere hoogte rekbaar en de blaasspieren passen zich aan het vulniveau aan.
Het legen van de blaas (mictie) gebeurt door een samenspel van de blaas- en . De blaasspieren spannen zich aan en de urinebuis wordt wijder, terwijl de bekkenbodemspieren ontspannen – de blaas kan zich legen. Bij een blaasontsteking of bij incontinentie is dit samenspel verstoord.
SOORTEN BLAASONSTEKING
Bij een blaasontsteking is het slijmvlies van de urineblaas, het urotheel, geïrriteerd. Hierdoor neemt de rekbaarheid van de blaas af en geeft ze sneller aandrangsignalen. Bovendien blijft een ontsteking zelden beperkt tot de blaas. Vaak breidt de infectie zich uit naar omliggende gebieden zoals de urinebuis (urineweginfectie) of zelfs naar het nierbekken (pyelonefritis) of de nieren, wat tot ernstige complicaties kan leiden. Een blaasontsteking kan verschillende oorzaken hebben en kan onder andere door bacteriën en virussen worden veroorzaakt.
Afhankelijk van oorzaak, frequentie en geslacht worden verschillende vormen van blaasontsteking onderscheiden. Vrouwen hebben meestal een acute of terugkerende ongecompliceerde blaasontsteking (cystitis) of een postmenopauzale cystitis. Mannen krijgen doorgaans een acute ongecompliceerde cystitis en minder vaak een terugkerende cystitis.
VERSCHILLEN TUSSEN BLAASONSTEKING BIJ MANNEN EN VROUWEN
Vrouwen krijgen vaker een blaasontsteking dan mannen. Dat komt onder andere doordat hun urinebuis slechts ongeveer 2,5 tot 4 centimeter lang is, terwijl de mannelijke urinebuis 17 tot 20 centimeter lang is. Hierdoor is de weg voor bacteriën naar de blaas bij vrouwen veel korter. Bovendien ligt de vrouwelijke urineweg dichter bij de anus, waar veel ziektekiemen aanwezig zijn die een infectie kunnen veroorzaken. De meeste bacteriën stijgen namelijk van onderaf op naar de blaas.
Een andere reden is de daling van het oestrogeenniveau tijdens de menopauze. Daardoor wordt het slijmvlies van de urinebuis dunner, waardoor ziektekiemen gemakkelijker de blaas kunnen binnendringen.
Bij mannen is meestal de hogere leeftijd de oorzaak van een blaasontsteking. De prostaat wordt in de loop van het leven (meestal goedaardig) groter. Hierdoor vernauwt de urinebuis en kan de urine niet meer goed afvloeien. Daardoor kunnen bacteriën zich sneller vermenigvuldigen.
Over het algemeen komen blaasontstekingen veel vaker voor bij vrouwen, vooral tijdens de zwangerschap en kort na de bevalling. Ook kinderen kunnen een blaasontsteking krijgen, vooral peuters.
OORZAKEN VAN EEN BLAASONSTEKING
Een blaasontsteking kan verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende veroorzaker is de darmbacterie Escherichia coli (E. coli). Deze is verantwoordelijk voor ongeveer 80 tot 90 procent van alle acute ongecompliceerde cystitisgevallen bij vrouwen. Een andere belangrijke oorzaak kunnen bijwerkingen van bepaalde medicijnen zijn. Ook bestraling van het bekkengebied kan cystitis veroorzaken; dit wordt stralingscystitis genoemd.
Veel vrouwen en mannen vragen zich af of een blaasontsteking besmettelijk is. Dat is mogelijk, maar komt zelden voor. Vooral op openbare toiletten kan overdracht via smeerbesmetting plaatsvinden. Ook het aanraken van kranen en deurklinken brengt een risico met zich mee. In principe kunnen ziektekiemen overal aanwezig zijn waar veel mensen samenkomen. Daarom geldt: regelmatig handen wassen en desinfecteren.
Andere factoren die een blaasontsteking kunnen bevorderen:
- een verzwakt immuunsysteem
- verminderde weerstand door ongezonde levensstijl (stress, alcohol, te weinig slaap, roken, te weinig beweging), bepaalde medicijnen (bijv. cortisone), diabetes mellitus of oestrogeentekort tijdens de menopauze
- gebruik van katheters
- verwijding van de urinewegen tijdens zwangerschap
- veranderde hormoonspiegels tijdens de menopauze
- langdurig ophouden van urine
- aandoeningen van naburige organen
- bepaalde anticonceptiemiddelen zoals een pessarium
WELKE SYMPTOMEN WIJZEN OP EEN BLAASONSTEKING?
Er zijn typische symptomen van een blaasontsteking, zoals een branderig gevoel bij het plassen; tegelijkertijd voelt het alsof de urinewegen geblokkeerd zijn. Ook pijn in de onderbuik is een duidelijke aanwijzing. In veel gevallen is de urine troebel en ruikt ze onaangenaam. Bij een acute cystitis kan er bloed in de urine zitten (hematurie) en kan de infectie zich uitbreiden naar de nieren of de prostaat. Dan komen vaak bijkomende symptomen zoals koorts en rug- of flankpijn voor. Sommige symptomen lijken op die van een , zoals voortdurende aandrang terwijl slechts kleine hoeveelheden urine worden uitgescheiden. De aandrang is soms moeilijk te onderdrukken, waardoor men het toilet niet op tijd bereikt.
HOE WORDT EEN BLAASONSTEKING VASTGESTELD?
Een urineonderzoek kan het vermoeden van een blaasontsteking bevestigen. Voor een nauwkeurige diagnose wordt de urine onderzocht op witte bloedcellen, nitriet, rode bloedcellen en bacteriën. Eventueel wordt een urinekweek gemaakt om de exacte kiem te bepalen en meteen het geschikte antibioticum te testen.
Bij vermoeden van chronische blaasontsteking kan een blaasonderzoek (cystoscopie) worden uitgevoerd. Indien nodig worden ook weefselstalen (biopsie) genomen.
WAT HELPT BIJ EEN BLAASONSTEKING?
Een urineweginfectie verloopt meestal ongecompliceerd en geneest doorgaans binnen enkele dagen. Vaak kan het lichaam de ziektekiemen zelf bestrijden of met ondersteuning van natuurgeneeskundige middelen. Lukt dat niet, dan schrijft de arts antibiotica voor. Deze behandeling moet zorgvuldig worden overwogen vanwege mogelijke resistentie.
Maatregelen die kunnen helpen:
- veel drinken
- een warmwaterkruik of zitbaden met kamille
- goede hygiëne
- voor en na seks plassen
- rust nemen
- het immuunsysteem versterken
BLAASONSTEKING CORRECT BEHANDELEN
Ook al doet plassen pijn, veel drinken is belangrijk: hoe meer je plast, hoe beter bacteriën worden uitgespoeld. Warmte (kruik, lauwwarme zitbaden) kan helpen, maar geen hete kompressen bij een bacteriële infectie.
Reinig bij voorkeur met water, geen basische zeep. Reinig altijd van voren naar achteren. Artsen adviseren na seks te plassen.
Bij recidiverende blaasontstekingen is antibiotica soms noodzakelijk. Bij chronische blaasontsteking is soms een operatie nodig, vooral bij mannen met prostaatvergroting.
Voeding kan ondersteunen: voldoende vocht, lichte voeding, blaas- en niertheeën. Cranberry, gember, mannose en kruiden zoals Oost Indische kers of mierikswortel kunnen helpen.
EEN BLAASONSTEKING VOORKOMEN
Belangrijkste preventietips:
- houd onderbuik en voeten warm
- draag katoenen ondergoed dat op 60°C kan worden gewassen
- drink voldoende
- cranberry-, vossenbes-, duindoorn- en bosbessensap
- ga regelmatig naar het toilet
- reinig van voren naar achteren
- geen agressieve wasmiddelen
- licht verteerbare voeding
Vraag 1: Wat is een blaasontsteking?
Antwoord:
Een blaasontsteking (cystitis) is meestal een onschuldige infectie van de blaas die snel geneest. Meestal wordt ze veroorzaakt door bacteriën die via de urinebuis naar de blaas opstijgen en daar een ontsteking veroorzaken. Als de blaasontsteking op tijd wordt behandeld, is ze doorgaans na enkele dagen over. Omdat vrouwen een kortere urinebuis hebben dan mannen, krijgen zij vaker een urineweginfectie: ziektekiemen bereiken de blaas bij hen gemakkelijker.
Vraag 2: Wat zijn de oorzaken van een blaasontsteking?
Antwoord:
Blaasontstekingen kunnen verschillende oorzaken hebben. Ongeveer 80 tot 90% van alle acute, ongecompliceerde cystitisgevallen wordt veroorzaakt door de darmbacterie Escherichia coli (E. coli). Een andere veelvoorkomende oorzaak zijn bijwerkingen van bepaalde medicijnen. Ook bestraling van het bekkengebied kan cystitis veroorzaken.
Vraag 3: Welke symptomen treden op bij een blaasontsteking?
Antwoord:
Een blaasontsteking kan gepaard gaan met verschillende klachten. Vaak begint het met meer en frequentere aandrang om te plassen, terwijl er per keer maar weinig urine komt. Pijn en een branderig gevoel bij het plassen komen ook vaak voor. De urine is vaak troebel en ruikt anders.
Vraag 4: Wanneer moet je met een blaasontsteking naar de dokter?
Antwoord:
Niet altijd is een doktersbezoek nodig. Maar als één of meer van de volgende symptomen optreden, is het verstandig een arts te raadplegen: bij een ernstige ontsteking zit er niet zelden bloed in de urine. Ook griepachtige klachten kunnen voorkomen, zoals braken, koorts en rillingen. Bij krampachtige pijn ter hoogte van de nieren moet je onmiddellijk een arts raadplegen. Meestal zal die medicijnen voorschrijven.
Vraag 5: Welke huismiddeltjes helpen bij blaasontsteking?
Antwoord:
Artsen schrijven bij een acute blaasontsteking vaak antibiotica voor. Er zijn echter ook beproefde huismiddeltjes die de klachten kunnen verlichten en de infectie kunnen helpen bestrijden. Denk aan: veel drinken zodat ziektekiemen met de urine worden uitgespoeld. Ook sommige planten/voedingsmiddelen zoals berendruifbladeren, guldenroede, brandnetel, heermoes, mierikswortel, gember en prei bevatten stoffen die een blaasinfectie kunnen tegengaan. Tegen onderbuikpijn en -krampen helpt warmte, bijvoorbeeld via zitbaden of een warmwaterkruik.
Vraag 6: Hoe kun je een blaasontsteking voorkomen?
Antwoord:
Er zijn verschillende maatregelen om een blaasontsteking te voorkomen. De meest effectieve zijn: voldoende drinken, het bekkengebied warm en droog houden, regelmatig naar het toilet gaan en urine niet te lang ophouden.
Vraag 7: Welke dranken helpen bij een blaasontsteking?
Antwoord:
Bij een blaasontsteking is vooral belangrijk dat je veel drinkt. Er bestaan speciale blaas- en niertheeën die antibacterieel kunnen werken en de urineproductie stimuleren. Cranberry-, vossenbes-, duindoorn- en bosbessensap bevatten bovendien tannines die het blaasslijmvlies versterken. In principe volstaat water ook.
Vraag 8: Welke invloed heeft een blaasontsteking op een zwakke blaas?
Antwoord:
Veel mensen met een zijn gevoeliger voor een blaasontsteking. Dit kan de belasting vergroten, maar de blaasontsteking heeft meestal weinig invloed op de incontinentie zelf. De TENA-producten kunnen je ondersteunen zodat je je comfortabel voelt. Bespreek persoonlijk advies en behandelopties het best met je huisarts.
