Regelmatige gezondheidscontroles zijn een waardevolle investering in jouw gezondheid. Hoe eerder een aandoening wordt ontdekt, hoe groter de kans op een succesvolle behandeling. In dit artikel lees je welke preventieve onderzoeken voor mannen belangrijk zijn, wat deze onderzoeken inhouden en wanneer je ze het beste kan laten uitvoeren.
Waarom zouden mannen naar een preventief onderzoek gaan?
Een regelmatig onderzoek, waarbij gericht wordt gezocht naar onopgemerkte veranderingen of bepaalde waarden worden gemeten, kan helpen om ernstige aandoeningen in een vroeg stadium op te sporen. Die zijn meestal goed te behandelen, waardoor ook de bredere gezondheidsgevolgen doorgaans beperkt blijven. Bovendien vergroot vroege opsporing de kans op volledig herstel.
Er zijn voor mannen dus genoeg goede redenen om niet pas naar de huisarts te gaan wanneer er klachten optreden, maar zich regelmatig te laten controleren. Dat hoeft niet veel tijd te kosten: voor veel controles volstaat één onderzoek per jaar. Heb je pijn of andere klachten, wacht dan niet tot de jaarlijkse controle, maar laat deze tijdig onderzoeken.
Over het algemeen richten preventieve onderzoeken voor mannen zich op aandoeningen die in een vroeg stadium kunnen worden opgespoord en goed behandelbaar zijn. Denk aan veelvoorkomende aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en kanker. Daarnaast worden vaak onderzoeken naar diabetes en hoge bloeddruk aanbevolen, en wordt ook de vaccinatiestatus gecontroleerd.
Weten is een ding, doen iets anders
Veel mannen weten dat preventieve onderzoeken belangrijk zijn, maar stellen een afspraak toch uit. Juist daarom is het verstandig om gezondheidscontroles op tijd in te plannen. Zet een herinnering in je agenda of maak direct een afspraak bij jouw huisarts. In het volgende deel lees je welke preventieve onderzoeken belangrijk zijn.
Vanaf welke leeftijd zouden mannen welke onderzoeken moeten laten doen?
Er zijn diverse preventieve onderzoeken die voor alle mannen de moeite waard zijn. Sommige worden voor beide geslachten en onafhankelijk van leeftijd aangeraden, zoals een regelmatig bezoek aan de tandarts.
Andere regelmatige check-ups zijn speciaal voor mannen ontwikkeld en worden voor bepaalde leeftijdsgroepen aanbevolen. Bij oudere mannen zijn onderzoeken naar darm- en prostaatkanker extra belangrijk, terwijl bij jongere mannen de focus meer ligt op de vroege opsporing van teelbalkanker.
Vanaf 50 jaar kan onderzoek naar darmkanker bij mannen bestaan uit een jaarlijkse test op verborgen bloed in de ontlasting of uit twee coloscopieën met een tussenperiode van tien jaar. Welke methode het beste bij jou past, bespreek je het beste met jouw huisarts.
Bij preventief onderzoek voor mannen vanaf 40 jaar staat de prostaat steeds meer centraal. Als er in de familie, bijvoorbeeld bij jouw vader of broer, prostaatkanker is voorgekomen, is het goed om dit met jouw huisarts te bespreken. In overleg kun je dan eerder met preventief onderzoek beginnen.
Tot de belangrijkste regelmatige onderzoeken, gerangschikt per leeftijdsgroep, horen:
- Vanaf 18 jaar: algemene check-up
- Vanaf 35 jaar: preventief onderzoek naar de vroege opsporing van aandoeningen zoals diabetes, nier- of hart- en vaatziekten, elke drie jaar
- Vanaf 45 jaar: check-up voor de vroege opsporing van aandoeningen aan de geslachtsorganen en de prostaat, jaarlijks
- Vanaf 50 jaar: check-ups voor darmkanker
- Vanaf 65 jaar: onderzoek van de buikslagader
De bovenstaande leeftijden zijn slechts richtlijnen. Iedere man is namelijk anders, waardoor het voor de één al op jongere leeftijd goed kan zijn om bepaalde onderzoeken te laten doen. Twijfel je? Bespreek dit dan altijd met jouw huisarts.
Tot de onderzoeken die mannen, ongeacht hun leeftijd, regelmatig zouden moeten laten uitvoeren, behoren:
- Tandartscontrole
- Controle van hart en bloedvaten
- Huidkankerscreening
- Bloedonderzoek
- Urineonderzoek
- Oogonderzoek
- Vaccinaties up-to-date houden
Preventieve onderzoeken voor mannen: wat gebeurt er precies?
Wat er precies gebeurt tijdens een onderzoek, hangt natuurlijk af van wat er wordt onderzocht. Een dermatoloog voert andere onderzoeken uit dan een uroloog, maar de arts bespreekt altijd van tevoren de verschillende stappen met je. Bij een algemeen preventief onderzoek voor mannen bij de huisarts kun je onder andere het volgende verwachten:
- een uitgebreid gesprek
- een anamnese (inventarisatie) van eerdere aandoeningen, actuele klachten en de medische geschiedenis van jouw familie
- een lichamelijk onderzoek met bloeddrukmeting
- een urine- en bloedmonster
Bespreek gerust eventuele twijfels voor en tijdens het onderzoek, en stel alle vragen die je hebt. Hoe meer je weet over jouw gezondheid, hoe gerichter je kunt handelen om deze op peil te houden. Ook een onrustig gevoel voorafgaand aan een nog onbekend onderzoek mag je altijd benoemen. De preventieve controle bij de uroloog en hoe die verloopt, zorgt bijvoorbeeld bij veel mannen voor zorgen als ze deze nog niet eerder hebben meegemaakt.
Mannen zijn nog steeds preventiemijders
Preventieve onderzoeken helpen om aandoeningen al in een vroeg stadium op te sporen, voordat ze ernstige gevolgen hebben. Toch hebben veel mannen de neiging om pas naar de huisarts te gaan wanneer ze klachten krijgen. Daardoor is het soms niet meer mogelijk om een aandoening vroegtijdig te behandelen.
Het probleem is dat veel aandoeningen die vooral bij mannen voorkomen in een vroeg stadium geen symptomen veroorzaken. Een duidelijk voorbeeld hiervan is prostaatkanker, de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. Vaak merk je zelf pas iets wanneer de tumor zo groot is geworden dat die druk uitoefent op omliggende organen en klachten veroorzaakt. Op dat moment is de behandeling meestal ingrijpender dan wanneer de ziekte in een vroeg stadium wordt ontdekt.
Uit onderzoek blijkt dat veel mannen preventieve onderzoeken uitstellen en hun auto vaker laten controleren dan hun eigen gezondheid. Juist omdat veel mannen preventieve controles blijven uitstellen, zijn er steeds meer initiatieven die aandacht vragen voor de gezondheid van mannen.
Preventief onderzoek in het teken van de snor: waar staat movember voor?
Een van de bekendste initiatieven die zich inzet voor de gezondheid van mannen is ontstaan in Australië en staat inmiddels wereldwijd bekend als ‘Movember’.
De naam is een samentrekking van moustache (snor) en November. Vanaf 1 november laten deelnemers aan dit initiatief hun snor groeien. Als ze worden aangesproken op hun nieuwe gezichtsbeharing, vertellen ze over de Movember Foundation en de bijbehorende inzamelingsactie. De stichting zamelt geld in voor:
- voorlichtingscampagnes;
- onderzoek naar prostaat- en zaadbalkanker;
- ondersteuning bij mentale gezondheidsproblemen en depressie.
Centraal staan aandoeningen en gezondheidsproblemen waar mannen vaak mee te maken krijgen, maar die nog te vaak laat worden ontdekt of besproken.
Maar je hoeft zeker niet tot november te wachten om iets voor je eigen gezondheid te doen. Wees geen preventiemijder en denk op tijd aan preventieve onderzoeken.
